Basque Culinary World Prize voor chinampas van Xochimilco
De prijs van € 100.000, bekendgemaakt in Curitiba, staat voor het eerst open voor niet-koks en steunt een netwerk dat prehispaanse kanaallandbouw naar de restaurants van Mexico-Stad brengt.
De Mexicaanse ondernemer Lucio Usobiaga heeft de Basque Culinary World Prize 2026 gewonnen met Arca Tierra, een landbouwnetwerk dat de chinampas van Xochimilco, in het zuiden van Mexico-Stad, in productie houdt. De prijs van € 100.000 werd op 8 november bekendgemaakt in Curitiba, Brazilië.
Chinampas zijn akkers die uit de bodem van het meer zijn opgebouwd en door kanalen worden omringd, een systeem dat ouder is dan de Azteekse hoofdstad en ooit de hele vallei voedde. De meeste bezoekers kennen Xochimilco van de beschilderde trajinera-boten; weinigen zien de groentebedden erachter, die keukens in de hele stad beleveren uit onze gids over wat eten in Mexico-Stad.
De jury, voorgezeten door Joan Roca van El Celler de Can Roca, beraadslaagde in Foz do Iguaçu en bestond verder uit Manoella Buffara, Michel Bras, Trine Hahnemann, Elena Reygadas, Josh Niland en Narda Lepes. Volgens Roca laat het project zien hoe ver inspanningen reiken ‘als ze collectief en schaalbaar zijn’.
Dit jaar ging de prijs naar de akker en niet naar de pass: eerst het product, dan de kok.
Wat de Basque Culinary World Prize nu beloont
De Basque Culinary World Prize werd in 2016 opgericht door de Baskische regering en het Basque Culinary Center en was tot nu toe voorbehouden aan koks. Deze elfde editie staat open voor elke professional die gastronomie inzet als hefboom voor verandering; de organisatie telde zo’n 1.400 nominaties en ongeveer 940 kandidaturen uit meer dan 40 landen. Het geld is geen persoonlijke bonus: de winnaar moet het in een project naar keuze steken.
Een eervolle vermelding ging naar Edson Leite en Adélia Rodrigues van Gastronomia Periférica, dat gratis kookopleidingen geeft aan mensen uit achtergestelde wijken van São Paulo en meer dan 3.000 deelnemers telt. Jacques Pépin (90) kreeg een nieuwe ereprijs, de BCWP Cooking Legacy.
Zes hectare voor 60 restaurants
Usobiaga, die filosofie studeerde, richtte in 2011 mee het chinampa-initiatief Yolcan op en startte Arca Tierra in 2020. Het netwerk bewerkt zes hectare en werkt met zo’n 50 producerende families uit Xochimilco, Puebla, Hidalgo en de deelstaat Mexico. Het levert aan ongeveer 60 restaurants en 300 particuliere abonnees, en bijna 16.000 mensen bezochten de chinampas in 2025.
De groep zit ook achter de Iniciativa Agroecológica Xochimilco en opende in 2024 met de Britse chef Douglas McMaster Baldío, een zero-waste restaurant. Usobiaga zei de prijs met dankbaarheid te ontvangen en met de zekerheid dat die ‘nieuwe mogelijkheden opent om samen verder te bouwen’.
De Basque Culinary World Prize valt in een stad waarvan de restaurants deze week al in de schijnwerpers staan, nadat Quintonil naar de vierde plaats van The World's 50 Best klom. De trofee wordt in december in Baskenland uitgereikt. Zes hectare blijft een klein deel van de landbouwgrond van Xochimilco; hoe de € 100.000 wordt besteed, moet uitwijzen of dat deel kan groeien.
